محمد ابراهيمى وركيانى

118

تاريخ تحليلى اسلام از آغاز تا واقعه طف ( فارسي )

با مسلمانان نيست و مردم مكه مىتوانند به خانه‌هاى خويش بازگردند . « 1 » با وصول اين پيام بيشتر مردم مكه ازجمله بنىزهره كه از بستگان مادرى پيامبر ( ص ) بودند ، همراه با طالب فرزند ارشد ابوطالب به مكه بازگشتند ، ولى عباس عموى پيامبر ، عقيل و نوفل دو پسر عموى ديگر حضرت همراه سپاه قريش به سردارى ابوجهل باقى ماندند . اين جمع از مردم مكه كه حدود 950 نفر رزمنده بودند ، در برابر سپاه 313 نفرى مسلمانان قرار گرفتند . پيامبر هنگامى كه سپاه مكه را براى جنگ با مسلمانان آماده يافت ، پيكى به‌جانب آنان گسيل داشت و پيام فرستاد كه اگر جنگ با من را كسى غير از شما برعهده گيرد ، دوست‌تر دارم از اينكه شما وارد جنگ با من شويد ؛ زيرا من ترجيح مىدهم با كسانى روبه‌رو شوم كه دست‌كم با من رابطهء خويشاوندى نداشته باشند . پيام خيرخواهانه پيامبر هنگامى كه به مردم مكه ابلاغ شد ، يكى از رجال قريش به نام حكيم بن حزام گفت : « اين سخن منصفانه‌اى است . به خدا قسم اگر پس از اين پيشنهاد ، كسى از مردم مكه با محمد بجنگد ، روى پيروزى را نخواهد ديد ! » جمع ديگرى از رجال قريش مانند عتبة بن ربيعه نيز با او هم‌عقيده بودند و پيش از آن نيز همين را مىخواستند ، ولى ابوجهل كه آتش‌افروز درگيرى بود و در جريان محاصره اقتصادى و انزواى مسلمانان و پيمان‌نامه معروف دخالت جدى داشت ، به گمان آنكه از اين فرصتى بهتر براى جنگ با مسلمانان ( با امكانات محدود جنگى ) نخواهد يافت بر لزوم درگيرى پافشارى نمود . او به همراهان خويش مىگفت كه اينان در اولين مرحله درگيرى نابود خواهند شد و براى هميشه قريش و مردم مكه از درگيرى با مخالفانى اين‌چنين آسوده مىگردند . قرآن‌كريم دربارهء منطق متكبرانه اين جمع مىفرمايد : مانند كسانى نباشيد كه از خانه‌هايشان سرمستانه خارج شده و براى خودنمايى راه خدا را مسدود ساختند ؛ چه‌اينكه خداوند بر آنچه انجام مىدهد ، احاطه دارد . هنگامى كه شيطان رفتار آنان را برايشان بياراست و به آنان گفت كه امروز هيچ‌كسى را توان پيروزى بر شما نباشد و من نيز همراه و كمك‌كار شما خواهم

--> ( 1 ) . ابن‌هشام ، السيرة النبوية ، ج 1 ، ص 618 ؛ مقدس اردبيلى ، زبدة البيان ، ص 304 .